Som bibliotekar veit eg for mykje om kjærleikslivet ditt

Fire fagfolk skriv fritt om bibliotek

Johanne Raade, Marie Alming, David Kvamme Høvik og Oddmund Kårevik kommenterer bibliotekfeltet frå kvar sin stad i sektoren.

Denne måneden: David Kvamme Høvik

Utdanna lærar og jobbar som litteraturformidlar ved skulebiblioteket på Årstad vidaregåande – Årets bibliotek i 2023. Interessefelt: Bibliotekpolitikk, litteraturformidling og det sosiale rundt lesing.

I februar besøkte eg Japan for fyrste gong. Det er eit land som lukkast med mykje, men éin ting skil seg ut som kulturelt uslåeleg:

Det er heilt knyst på kollektivtransporten.

Eg kunne høyre eigne hjarteslag på T-bana i Tokyo. Det var magisk. Det var så stille der at eg nesten vart kjent med meg sjølv. Heldigvis hadde eg med mobiltelefonen, så eg slapp det.

No er eg komen heim, og bukkinga eg ubevisst har byrja med, vert ikkje like godt motteken i Bergen. Ikkje er det knyst på kollektivtransporten heller.

Ein dag på bybana kunne eg høyre to unge karar navigere seg gjennom livets store spørsmål: «Eg har sendt dick pick til feil person. Skal eg seie unnskyld, eller tenkjer ho at det er eit kompliment?»

Medan eg tok støydempande hovudtelefonar på, fekk eg ei slags deja vu-kjensle. Dette er jo akkurat som på jobb.

Vi seier at det er onsdag 08:31. I periferien høyrer eg ein energidrikk bli opna. Den eleven skal drikke ytterlegare tre. Før lunsj.

Eg opnar biblioteket.

Fire elevar kjem inn for å låne kalkulatorar. (Prøve? Ja. Er de klare? Tja.) Ein annan elev kjem inn for å levere ei bok han fekk rekning for i januar 2024 (Eg gløymde heilt å levere denne, sorry).

Fullstendig stillheit i tjue minutt.

Ein bande kjem inn for å jobbe med skulearbeid. I det dei passerer skranken min, seier ein av elevane: «No har eg endeleg skjønt kva som var problemet, eg har klamydia.»

Klokka er ikkje ni endå.

Eg trøystekjøper manga på Biblioteksentralen i eit forsøk på å fortrenge den (høgst ufrivillig) nytileigna informasjonen. At bøkene fyrst vil bli leverte om fire månadar, får bli eit problem seinare.

Ein tidlegare kollega av meg sa ein gong at ho tidvis kjente seg som ein del av bibliotekmøblementet. Det handla ikkje om identitet eller religiøs overtyding, men at elevane tilsynelatande ikkje tenkte over at ho var der. Dei kunne legge ut i det vide og det breie om alle slags private tema, medan ho stira intenst på startsida til Bibliofil i eit forsøk på å stenge det ute.

Det er relaterbart. For nokre månadar sidan kasserte eg engelske romanar i skranken, og så BOOM «eg har funne ein måte som gjer at eg berre treng å byte undertøy kvar femte dag». Det blei sagt tre meter unna meg. Tre meter.

Av møblementet på biblioteket vårt identifiserer eg meg mest som ein stol. Om eg sit i den ergonomiske skrankestolen min eller ikkje, har ingen praktiske konsekvensar for informasjonsflyten i rommet. Altså er eg berre ei forlenging av den stolen. Og her kjenner eg at ein yrkesskade pressar på: No skal eg late som at eg har lese ei bok.

Tidleg på barneskulen las eg Ringenes herre. Det var ei skilsettande oppleving, og eg hugsar mykje. Mellom anna hugsar eg rasen entar som liknar på tre og er vaktarane av skogen i universet. Dei står i skogen, og ingen bryr seg om dei før hobbitane Munti og Pippin ramlar i fanget på enten Treskjegg. Frå sekundet dei møtest, bablar hobbitane i veg, medan Treskjegg slit med å halde tritt.

Eg er Treskjegg.

Eg er enten som står (sit) i skogen (biblioteket) i halvt komatøs tilstand og ser hobbitane (elevane) brette ut privatlivet sitt. For å sitere Treskjegg: «Men dere skulle ikke gå rundt og fortelle det til alle og enhver.»

Men Treskjegg har meir på lager enn formidling av sunt nettvett. Han er òg førebiletleg maktkritisk. Over tid har han sett at skogen hans har blitt utsett for gjentekne innhogg frå den vonde trollmannen Sarumann. Sarumann ser skogen som noko uviktig som kan ofrast for eiga makt og vinning. Entane, derimot, veit at skogen yrer av liv.

Og det er i denne delen av teksten at eg samanliknar politikarar med Sarumann.

Når Treskjegg skjønar at Sarumann (politikarar) har kutta ned skogen (redusert budsjettet til biblioteka), «flakket en grønn ild i øynene hans». Her har vi litt å lære av Treskjegg. At nokre av elevane ser på meg som eit møbel, er uproblematisk. Det gjev meg berre gode historier. At politikarar ser på bibliotekarar som inn- og utlånsmaskinar. Det er verre. Og det bør gjere oss provoserte.

Eg rundar av med ei oppmoding om vidare kamp mot kutt i biblioteksektoren:

«Forbannet være han, hver rot og kvist! Mange av de trærne var vennene mine, skapninger jeg hadde kjent fra nøtt eller kongle av; mange hadde en egen stemme som nå er stum for alltid. Og det ligger ødemarker av stubber og tornekratt, der det før var syngende lunder. Jeg har vært uvirksom. Jeg har latt tingene gli. Det må bli slutt! [...] Jeg skal få slutt på det!» dundret han.

Lat oss dundre på for biblioteka våre! Men lat oss ikkje gjere det på bybana.

Av hensyn til personvernet er historiene frå skulebiblioteket funne på, men dei tek utgangspunkt i liknande opplevingar.